NEBO heeft besloten een drietal inventarisatie-projectjes uit te voeren in de periode november 2025 tot mei 2026.  Per project (binnenschools-buitenschools leren, basisvaardigheden, en inclusie/diversiteit) gaat het er dan om:

• het centrale vraagstuk per project goed te beschrijven;
• de noodzakelijke samenwerking op te bouwen tussen partners die hierin landelijk (en internationaal) opereren;
• een bescheiden literature review uit te voeren (toegespitst op de Nederlandse situatie) en een inventarisatie toe te voegen van al lopende projecten w.b. dat specifieke onderwerp;
• de implicaties voor leraren en lerarenopleiders centraal te stellen.

Wat is Bi-Bu en welk probleem speelt er?

Kinderen leren niet alleen als zij in de klas zitten (Binnenschools), maar doen ook leerzame ervaringen op in alledaagse situaties (Buitenschools). Zij leren bij clubjes, in de natuur, het museum en online. Wanneer buitenschools leren wordt verbonden met binnenschools leren kan dit de ontwikkeling van kinderen stimuleren.

Buitenschoolse leeromgevingen (outreach learning environments) een positieve bijdrage leveren aan de motivatie van leerlingen voor bètavakken en hun houding ten opzichte van bètatechnische beroepen (Vennix, 2018).  

Als de verbinding Bi-Bu slechts sporadisch (en van korte) duur tot stand komt, dan zullen deze op zichzelf staande ‘interventies’ niet het gewenste succes brengen (Boeve-de Pauw, 2020), Dergelijke interventies zullen onderdeel uit moeten maken van een structurele aanpak/strategie om het interesse in bètatechnische vakken en beroepen te stimuleren.

Een ander probleem is het bereiken van alle leerlingen om Bi-Bu-connecties te creëren. Uit onderzoek van Motivaction (Moha, 2022) blijkt dat rond een derde van de leerlingen geen excursies of bedrijfsbezoeken heeft meegemaakt en dat zelfs 38% van de leerlingen geen gastlessen heeft ontvangen.

We gaan iets sterker afbakenen en noemen een viertal aandachtspunten waar dit project zich op zal richten.

1 – Hoe ziet verbinding Bi-Bu er uit? (korte literatuurstudie)

Waar begin je: binnen of buiten? En wat wordt afgestemd/uitgewisseld?

We leggen het predicaat bij ‘binnen’. Dus we kijken ten eerste welke ambities binnen onderwijs worden geformuleerd (curriculumvernieuwingen; docentvaardigheid; natuurlijk ook inclusief de inherente beperkingen van het onderwijssysteem). Vervolgens kijken we naar de kansen die er liggen w.b. de verbindingen tussen binnenschools en buitenschools.

Overigens kan zo’n verbinding op verschillende manieren gelegd worden:

• de leerlingen gaan van binnen (school) naar buiten (museum, bedrijf, vrijetijd, …)
• de docenten gaan van binnen naar buiten
• professionals komen van buiten naar binnen (gastlessen)
• de materialen gaan van buiten naar binnen (leskisten, etc.)
• ouderbetrokkenheid

2 – Relatie met de nieuwe kerndoelen (incl. het vraagstuk  ‘attitude’)

Doordat twee systemen worden bekeken (Bi-Bu) is er ook sprake van een verruiming van ‘leer’-doelen. We zien in de nieuwe kerndoelen (o.a. rekenen-wiskunde, mens&natuur, dig. gelet.) meer aandacht voor concrete verbinding tussen ‘vakkennis’  van de ‘mono-disciplines’ en hoe die kennis toegepast kan worden in de omliggende wereld (zie bijv. ‘wiskunde en de wereld’).

Hier willen we vanuit NEBO graag op inzetten, want leerlingen krijgen meer houvast en motivatie als het geleerde betekenisvol kan worden toegepast in herkenbare situaties.

Op dat moment ontstaat een vruchtbare combinatie van kennis, vaardigheid en attitude.

We zullen deze voorbeelden van Bi-Bu dus verzamelen vanuit de verschillende pilots die lopen rondom de invoering van de kerndoelen, om te constateren of hier ook daadwerkelijk ruimte voor ontstaat.

We beperken ons tot de STEM-vakken, met evt. ook aandacht voor kunstzinnige vaardigheden (de ‘a’ van art in STEaM).

3 – EU-aandacht – Open schooling (STEM)

Hier wordt momenteel meer effort in gestoken vanuit de EU, o.a. in subsidieprogramma’s. Definitie: “Open Schooling: Betrek meer mensen bij het onderwijs (ouders, werkgevers, ondernemers, e.d.)”

“Open schooling” is where schools, in cooperation with other stakeholders, become an agent of community well-being; families are encouraged to become real partners in school life and activities; professionals from enterprise, civil and wider society are actively involved in bringing real-life projects into the classroom. (Hazelkorn, 2015)

Er is ervaring bij partners van NEBO om hier lering uit te trekken van wat werkt in de NL-situatie, op basis van diverse ‘school-community-projects’.

4 – Professionele ontwikkeling (docent, educ. medew., lerarenopleider)

Bij BiBu is een essentiële succesfactor gelegen in wie betrokken (en wie ‘kartrekker’/eindverantwoordelijke) is. Als dit niet goed belegd is verbrokkelt de samenwerking.

Dus veel nadruk zal er moeten liggen op de professionele houding/ontwikkeling.

Bron: https://elbd.sites.uu.nl/2022/07/04/open-schooling/

Vereniging van Science Centers (VSC), Bedrijf in de klas, e.a.

• (2025). Position paper EU STEM Coalition on the STEM Education Strategic Plan (PDF). The Hague/Utrecht: STEM Coalition.
• (2025). A STEM Education Strategic Plan: skills for competitiveness and innovation (PDF) (pp. 13). Brussels: European Commission.
• Benning, M., Tummers, M., Pilgram, M., Knape, A. and Matteman, Y. (2023). Talent ontwikkelen in leerecosystemen. Ontwikkelingen en inzichten uit de praktijk (PDF) (pp. 70): VSC.
• Broman, L. (2024). Breaking the barrier. Keeping young women more interested in STEM by the extra-curricular project GirlsClub WIN (PDF) (pp. 50). Utrecht: Utrecht University.
• Dillon, J. (2011). Teaching science outside the classroom. In R. Toplis (Ed.), How science works. Exploring effective pedagogy and practice.
• Doorman, L. M. and Maass, K. (Eds.). (2023). Educating the Educators IV conference on STEM & Open Schooling for Sustainability Education (PDF). (May 19, 2023 ed.). Utrecht, Freiburg: Utrecht University, University of Education Freiburg, ICSE.
• Hazelkorn, E. (2015). Science education for Responsible Citizenship (PDF) (pp. 88). Brussels: European Commission.
• Van Dijk, G. and Savelsbergh, E. R. (2024). Developing a New Technology Curriculum for an Urban Setting: Tales of Trials, Tribulations and Tiny Triumphs (PDF). In J. R. Dakers (Ed.), A Collection of Dreams about the Future of Technology Education (Vol. 32): Brill.
• Van Pelt, H., Ruiter, R. and Wats, M. (2024). Onderzoeksrapport Techniekpromotie.
• Wolthoff, M. and Hoebens, M. (2026). Netwerkvorming in bètatechnisch onderwijs leert ons over samenhangend en betekenisvol opleiden, Velon. Amsterdam.

Endnote, label ‘neboBiBu’